کشف یک سیاره سرکش با نرخ شش میلیارد تن در ثانیه
یک سیاره سرکش در فاصله ۶۲۰ سال نوری از زمین، با رشد بیسابقهای که داشته اخترشناسان را شگفتزده کرده است. طبق مشاهدات دانشمندان در یک دورهی چند ماهه از تغذیهی دیوانهوار، این سیاره در هر ثانیه شش میلیارد تُن گاز و غبار را به درون خود میبلعید.
این دنیای دوردست که با نام علمی Cha 1107-7626 شناخته میشود، در صورت فلکی آفتاب پرست واقع شده و دانشمندان آن را سیاره سرکش مینامند. این بدان معناست که این یک جرم آزاد و شناور است که به خودی خود در فضا حرکت میکند و دور هیچ ستارهای نمیچرخد.
این سیاره که در یک مارپیچ چرخان از گاز و غبار قرار گرفته است، جریانی ثابت از ماده جدید را برای رشد خود در فرآیندی به نام برافزایش، به درون خود میکشد. با این حال، اگرچه این سریعترین انفجار برافزایشی ثبت شده تاکنون بود، محققان معتقدند که این آخرین مرحله رشد سیاره است.
دکتر الکساندر شولتز (Alexander Scholz) ستارهشناس دانشگاه سنت اندروز و یکی از نویسندگان این مطالعه میگوید: رشد این سیاره سرکش تقریباً به پایان رسیده است. جهشهای رشد واقعاً قوی باید زودتر اتفاق میافتادند، زمانی که این جسم هنوز در غبار و گاز پوشیده شده و برای ما نامرئی بود.
اگرچه اندازه Cha 1107-7626 اکنون بین پنج تا ده برابر مشتری است، اما این سیاره سرکش هنوز در دوران نوزادی خود است. این اجرام در طول این دوره از وجودشان تنها گاهی اوقات میتوانند دورههای رشد بسیار سریعی را که به عنوان انفجارهای برافزایشی شناخته میشوند، آغاز کنند. بیشتر این انفجارها در اولین لحظات شکلگیری یک سیاره سرکش رخ میدهند، زمانی که هنوز در غباری پوشیده شده که تلسکوپها نمیتوانند به آن نفوذ کنند.
دکتر شولتز میگوید:وقتی میتوانیم چنین سیاراتی را مشاهده کنیم که آنها به محصول نهایی نزدیک شدهاند. تکامل اولیه هیجانانگیز زمانی اتفاق میافتد که آنها در یک ابر ضخیم قرار گرفتهاند. با این حال، دانشمندان با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا توانستند این سیاره سرکش را در حالی که وارد یک جهش رشد بسیار سریع میشد، مشاهده کنند. در طول چند هفته، نرخ برافزایش این سیاره سرکش تقریباً هشت برابر افزایش یافت و در ماه اوت به اوج خود رسید و برای چند ماه در آن سطح باقی ماند.
دانشمندان هنوز دقیقاً مطمئن نیستند که چه چیزی باعث چنین انفجارهای ناگهانی و قدرتمند برافزایشی میشود. طبق برخی نظریهها وجود اجرام همدم نزدیک ممکن است نوعی بهمن را در قرص برافزایشی ایجاد کنند، در حالی که برخی دیگر پیشنهاد میکنند که این انفجار ممکن است ناشی از ناپایداریهای سحابی اطراف باشد. مطالعه جدید این بحث را حل نمیکند، اما با بررسی نوری که از سیاره قبل و بعد از انفجار میآمد، محققان توانستند جزئیات جدیدی در مورد فرآیند برافزایش آشکار کنند.
پژوهشگران با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب دریافتند که اکنون بخار آبی رنگی در دیسک اطراف سیاره وجود دارد که قبلاً وجود نداشت. علاوه بر این دانشمندان توانستند نشان دهند که میدان مغناطیسی سیاره در واقع نقش مهمی در هدایت مواد از لبه داخلی دیسک به داخل سیاره ایفا میکند.
این مسئله به طرز چشمگیری شبیه به نحوه استفاده ستارگان از میدانهای مغناطیسی برای تغذیه از گازها در مراحل اولیه زندگیشان است. دانشمندان مدتها تصور میکردند که سیارات و ستارههای سرکش ممکن است به روشهای مشابهی رشد کنند. برای مثال، ستارگان همچنین از طریق انفجارهای برافزایشی رشد میکنند که در آن بیشتر جرم خود را در دورههای کوتاه جمعآوری کرده و پس از آن دورههای طولانی از سکون را تجربه میکنند.
اما این کشف جدید، مرز بین سیارات سرکش و ستارهها را بیش از پیش محو میکند. این نشان میدهد که سیارات غولپیکر گازی بزرگ ممکن است دقیقاً به همان شیوهی ستارهها شکل بگیرند، ابرهای غبار را منقبض کرده و دیسکهای خود را تشکیل دهند. برخی از بزرگترین سیارات سرکش حتی ممکن است سیارات کوچکتری را از مواد باقی مانده در دیسک تشکیل دهند و منظومههای سیارهای مینیاتوری بدون ستاره ایجاد کنند.
.
بیشتر بخوانید: ۱۰ مورد از خطرناکترین سیارات کهکشان راه شیری